Column: De Ambachtsacademie

In tijden van verkiezingen spannen politieke partijen zich in om ons kiezers ervan te overtuigen dat ze het beste met ons voor hebben. Er is geen partij in Nederland die ons en onze kinderen niet ‘het beste onderwijs’ gunt. Maar zoals zo vaak met politieke statements blijft het daar dan bij. Wat het beste onderwijs is en hoe je dat dan gestalte moet geven, daar horen we dan weer weinig over.

Laat ik voorop stellen dat Nederland het in internationaal perspectief best goed doet als het om opleiden gaat. Alleen durf ik wel de stelling aan dat dit niet voor alle opleidingen en voor alle doelgroepen geldt. Met name het specialistisch vakmanschap zit al vele jaren in het verdomhoekje en mede daardoor ontstaan er al op de korte termijn enorme tekorten aan goede vakmensen.

Nederland is een land van structuren en systemen. En past een opleiding daar niet in, dan wordt ie niet gegeven. Het onderwijs in Nederland is niet in staat een opleiding in specialistisch vakmanschap goed te faciliteren. De kneepjes van het vak leer je nu eenmaal door heel veel te oefenen en dat kan alleen in de dagelijkse praktijk van een bedrijf. En laat dat nou net niet in de bestaande structuren passen.

Wat mij nou het meest fascineert, is dat we met z’n allen vinden dat er snel meer vakmensen bij moeten komen, maar dat vervolgens niemand in beweging komt om de bestaande opleidingsstructuur aan te passen. Een student die van het MBO naar het HBO doorstroomt, krijgt een door de overheid betaalde opleiding en wordt van alle kanten gefaciliteerd om zijn studie te kunnen vervolgen. Zijn jaargenoot die voor een andere richting kiest, namelijk een beroep als specialistisch vakman, kan nergens terecht. Laat staan dat zijn opleiding door de overheid wordt gefinancierd.

Daar waar je zou mogen verwachten dat juist het onderwijs vernieuwend is en zich voegt naar de behoefte vanuit de samenleving, zien we dat scholen krampachtig vasthouden aan ‘oude’ systemen en gebouwen en dat het Ministerie van Onderwijs weinig innovatief is als het om een andere opzet van opleiden gaat.

Inmiddels is het vijf voor twaalf en moet er echt iets gebeuren, willen we in de nabije toekomst nog kunnen beschikken over pianostemmers en zadelmakers, orthopedisch schoenmakers en schoenherstellers …… over mensen die hun vak verstaan.

Ik hoop dat dit besef ook bij de politiek is doorgedrongen en dat een nieuw kabinet nou eens niet vasthoudt aan wat er is en alleen daar maar meer geld in pompt. Ik hoop dat er nu eens slim geïnvesteerd wordt in opleidingen die echte, goed gekwalificeerde vakmensen opleveren. Het is wat mij betreft tijd voor vakopleidingen in de dagelijkse praktijk onder leiding van een gekwalificeerde leermeester. Het is tijd voor de Ambachtsacademie!

Elrie Bakker-Derks

voorzitter Centrum voor Ambachtseconomie